Na podstawie przeprowadzonych badań „Skala i cele gromadzenia oszczędności przez Polaków” przeprowadzonego przez Quality Watch dla rejestru dłużników BIG InfoMonitor ujawniono trudną sytuację Polaków.
Czym w zasadzie jest Quality Watch oraz rejstestr dłużników BIG InfoMonitor.
- Quality Watch działa od co najmniej 2007 roku jako firma badawczo-doradcza z siedzibą w Warszawie. Zajmuje się badaniami rynku i opinii publicznej
- BIG InfoMonitor to jedno z najważniejszych biur informacji gospodarczej w Polsce, działające od 2004 roku. Zgromadziło w swoich bazach miliony informacji o zadłużeniach konsumentów i przedsiębiorców, a także obejmuje zintegrowane dane z Biura Informacji Kredytowej (BIK) i Związku Banków Polskich
Samo badanie jest przeprowadzane cyklicznie od kilku lat i pozwala przyjrzeć się zarówno bieżącej sytuacji gospodarstw domowych jak i trendom w zakresie gromadzenia kapitału.
Polacy coraz chętniej odkładają pieniądze, choć nadal duża część społeczeństwa nie może mówić o finansowym bezpieczeństwie. Z raportu wynika, że 83 proc. posiada oszczędności, ale aż 17 proc. żyje bez żadnej poduszki finansowej – podobnie jak rok i dwa lata temu.
Brak odłożonych środków jest poważnym problemem, bo to oznaczam że niemal co piąty dorosły w razie utraty pracy lub nagłego wydatku musi polegać wyłącznie na bieżących dochodach lub na kredycie.
Jeszcze bardziej wymowne są dane o tym, jak długo Polacy byliby w stanie utrzymać się z oszczędności, gdyby nagle zabrakło im źródła dochodu.
- około 33 proc. osób ma rezerwy finansowe wystarczające jedynie na maksymalnie miesiąc życia.
- około 26 proc. posiada oszczędności które pozwalają na przetrwanie powyżej pół roku.
- około 40 proc. Polaków dysponuje środkami na poziomie tzw. bufora bezpieczeństwa, czyli co najmniej sześciu miesięcznych wynagrodzeń netto.
Ile to oznacza w złotówkach?
Przeciętne wynagrodzenie w Polsce w czerwcu 2025 r. wyniosło 8 881,84 zł brutto (ok. 6 330 zł netto). Jeszcze lepiej sytuację oddaje mediana płac. Według danych GUS w styczniu 2025 r. mediana wynosiła 6 882,80 zł brutto (ok. 4 645 zł netto), w lutym 2025 r. wzrosłą do 7 166 zł brutto, a w marcu osiągnęła kwotę 7 000 zł brutto. To właśnie medianę – a nie średnią zawyżoną przez najwyższe zarobki – uznaje się za wiarygodniejszy punk odniesienia, ponieważ połowa pracowników zarabia poniżej tej wartości, a połowa powyżej.
Różnica pomiędzy średnią a medianą pokazuje, że posługiwanie się wyłącznie średnimi zarobkami daje mylne wrażenie o poziomie zamożności Polaków. W praktyce wielu pracowników otrzymuje wynagrodzenie bliższe medianie, co oznacza, że dla nich zgromadzenie sześciomiesięcznego bufora bezpieczeństwa jest znacznie trudniejsze, niż sugerują dane o średniej płacy.
Przy takich poziomach płac bufor bezpieczeństwa finansowego, czyli równowartość sześciu miesięcznych wynagrodzeń netto, powinien wynosić około 27 870 zł (na postawie mediany 4 645 zł netto). Dysponując takimi środkami finansowymi gospodarstwa domowy mogły by przez pół roku opłacać podstawowe wydatki w przypadku utraty źródła dochodu.
Ile mamy odłożone?
Rozkład zgromadzonych oszczędności pokazuj silne rozwarstwienie społeczne:
- 28 proc. Polaków posiada oszczędności nieprzekraczające 5 ty. zł – jest to kwota która często nie wystarcza nawet na jeden miesiąc życia w dużym mieście.
- 18 proc. zgromadziło środki w przedziale 10-30 tys. Zł.
- 15 proc. deklaruje oszczędności powyżej 100 tys. Zł
- Pozostałą część ok 39 proc. rozkłada się pomiędzy kategorie 5-10 tys. Zł oraz 30-100 tys. Zł.
Trendy z ostatnich lat
Dane wskazują na poprawę w dłuższej perspektywie:
- W 2023 r. 39 proc. Polaków miało odłożone mniej niż 5 tys. zł
- W 2024 r. – 32 proc
- W 2025 roku – już tylko 28 proc.
Jednocześnie rośnie odsetek osób z większymi oszczędnościami. W 2023 r. ponad 50 tys. zł miało 22 proc. badanych, w 2024 r. – 24 proc., a w 2025 r. już 28 proc..
Wnioski i prognozy
Choć dane z raportu można interpretować optymistycznie – maleje odsetek osób z bardzo niskimi oszczędnościami, a rośnie liczna tych, którzy odkładają większe sumy – wciąż co trzeci Polak w razie utraty pracy mógłby utrzymać się tylko miesiąc.
To pokazuje, że mimo poprawy zarobków i spadającej inflacji sytuacji wielu gospodarstw domowych pozostaje bardzo krucha. Wysokie koszty życia, wysokie podatki, kredyty i konieczność finansowania bieżących potrzeb sprawiają, że dla części społeczeństwa regularne oszczędzanie jest dużym wyzwaniem.
Zwiększenie kwoty wolnej od podatku, zmniejszenie już istniejących podatków mogło by przyczynić się do stopniowego zwiększania poduszki finansowej gospodarstw domowych. Duże znaczenie miałaby również powszechna edukacja finansowa, która uczyłaby planowania budżetu domowego i unikania nadmiernego zadłużania się. A posiadania bufora bezpieczeństwa to nie tylko spokój psychiczny – to również większa niezależność i możliwość lepszych decyzji w trudnych sytuacjach życiowych.
