Utworzenie Diecezji Płockiej wiąże się z reorganizacją Kościoła w Polsce, której dokonał Bolesław Śmiały (1058–1079), gdy na Mazowszu znacznie rozprzestrzeniło się już chrześcijaństwo. Potrzebę utworzenia w tej dzielnicy odrębnego biskupstwa dostrzegli król i rządzący Mazowszem jego młodszy brat książę Władysław Herman.
Gdy Bolesław Śmiały uniezależnił się od Niemiec i nawiązał bliskie relacje ze Stolicą Apostolską, w 1075 roku do Polski przybyli legaci papieża Grzegorza VII, przywożąc Bolesławowi (ówcześnie jeszcze księciu) list apostolski papieża Grzegorza, w którym znalazła się sugestia dotycząca tworzenia nowych siedzib biskupich. Gdy w Boże Narodzenie 1076 roku odbyła się w Gnieźnie koronacja Bolesława Śmiałego na króla Polski, akt został dokonany przez 15 biskupów królestwa, wśród których był również biskup mazowiecki. Na początku XII wieku Gall Anonim w swej „Kronice polskiej” szeroko opisał działalność biskupa płockiego Szymona (1108–1129).
Nowa diecezja została wyodrębniona z terytorium archidiecezji gnieźnieńskiej oraz diecezji poznańskiej. Obejmował tereny na prawym brzegu Wisły, na północ od linii: Kamień nad Wisłą – Liw nad Liwcem (należące do diecezji poznańskiej), z wyjątkami w rejonie Włocławka (Szpetal, Chełmice, Bobrowniki i Ostrowite pozostały w diecezji kruszwickiej). Na lewym brzegu Wisły diecezja płocka otrzymała część kasztelanii gostynińskiej). Południowo-zachodnią granicę biskupstwa stanowiła Wisła, a granicę północną wyznaczała rzeka Ossa, która oddzielała Ziemię Chełmińską od Prus. Granica biegła dalej przez jeziora od górnej Ossy po ujście Brynicy do Drwęcy. Na wschód od Drwęcy granicę z Prusami stanowiły na znacznych odcinkach bagniste doliny Wkry i Orzyca, a dalej ku wschodowi – Puszcza Kurpiowska. Granicę wschodnią stanowiła bagnista dolina Biebrzy. Diecezja płocka (zwana początkowo także mazowiecką) była najdalej ówcześnie położoną na wschód diecezją w Polsce.
Już w XI wieku w ważniejszych grodach Mazowsza powstały, z fundacji władców, zręby organizacji parafialnej. Kolejne parafie zakładano w XII i XIII stuleciu w dobrach osób duchownych i świeckich. W XIII i XIV wieku w Ziemi Dobrzyńskiej i Ziemi Płockiej organizacja sieci parafialnej była już niemal całkowicie ukształtowana.
Grafika: Katedra w Płocku. Źródlo: CBN Polona
Historia nauczycielką życia, dziękuję za te felietony.
Należy znać historię swojej okolicy.