4 x 24 = Gostynin [FELIETON]

Co mają ze sobą wspólnego Płock, Gąbin, Kutno i Kowal? Cztery miasta położone w trzech różnych województwach – mazowieckim, łódzkim i kujawsko-pomorskim dzieli od Gostynina dokładnie taka sama odległość – 24 kilometry, a historia każdego z nich sięga wieków średnich.

Położony na Wzgórzu Tumskim Płock pochwalić może się zdecydowanie najbogatszą historią. Już w 1075 zaczęła tam funkcjonować siedziba jednej z najstarszych polskich diecezji, która przez wiele wieków była wysunięta najdalej na wschód. W latach 1079–1138 Płock był stolicą Polski, chociaż prawa miejskie uzyskał w dopiero w 1237 roku. W czasach bardziej nam współczesnych Płock wsławił się jako miasto bohater podczas wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku, za co został odznaczony przez marszałka Józefa Piłsudskiego Krzyżem Walecznych.

Pierwsza wzmianka o Kowalu pochodzi z 20 stycznia 1185 r, gdy gród został ośrodkiem władzy kościelnej dla kilku sąsiednich parafii. Wprawdzie nie jest dokładnie znana data uzyskania praw miejskich przez Kowal, jest jednak wielce prawdopodobne, że zostały one nadane przez księcia Kazimierza I Kujawskiego (1211–1267), który traktował gród jako jedną ze swoich rezydencji. Przez wiele wieków przebiegał tamtędy ważny trakt drogowy o państwowo-handlowym znaczeniu.

W należącym do dawnej Ziemi Gostynińskiej Gąbinie krzyżują się drogi z Płocka i Żychlina oraz Łącka i Sochaczewa. Prawa miejskie uzyskał Gąbin około 1322 roku. Pierwotnie miasto książęce z czasem stało się miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego.

Kutno lokowane było w 1386 roku jako prywatne miasto szlacheckie. W XVI wieku było częścią powiatu gostynińskiego. Kilkukrotnie traciło i odzyskiwało prawa miejskie.

We VI–VIII wieku na lewym brzegu Skrwy Lewej istniał gród obronny z podgrodziem, przez który przebiegały ważne szlaki handlowe: z Kujaw na Mazowsze i dalej na Ruś, słynny Bursztynowy Szlak oraz szlak solny. Gostynin prawa miejskie na prawie chełmińskim otrzymał od księcia mazowieckiego Siemowita IV 8 marca 1382 roku i nigdy ich nie utracił.